Social menu is not set. You need to create menu and assign it to Social Menu on Menu Settings.

10 grudnia 2022

Lądownik InSight NASA wykrywa oszałamiające uderzenie meteoroidu na Marsie

Lądownik agencji odczuł, że ziemia się zatrzęsła podczas uderzenia, a kamery na pokładzie Mars Reconnaissance Orbiter dostrzegły z kosmosu ziejący nowy krater.

Lądownik NASA InSight zarejestrował trzęsienie ziemi o magnitudzie 4, 24 grudnia ubiegłego roku, ale naukowcy dopiero później poznali jego przyczynę: uderzenie meteoroidu szacowane jako jedno z największych widzianych na Marsie od czasu, gdy NASA zaczęła badać kosmos. Co więcej, meteoroid wydobył kawałki lodu wielkości głazu, zakopane bliżej marsjańskiego równika, niż kiedykolwiek wcześniej znaleziono – odkrycie to ma wpływ na przyszłe plany NASA dotyczące wysłania astronautów na Czerwoną Planetę.

Naukowcy ustalili, że trzęsienie było wynikiem uderzenia meteoroidu, gdy spojrzeli na zdjęcia sprzed i po z Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) NASA i zauważyli nowy, ziejący krater. Oferując rzadką możliwość zobaczenia, jak duże uderzenie wstrząsnęło ziemią na Marsie, wydarzenie i jego skutki są szczegółowo opisane w dwóch pracach opublikowanych w czwartek, 27 października, w czasopiśmie Science.

Szacuje się, że meteoroid miał od 16 do 39 stóp (5 do 12 metrów) — na tyle mały, że spłonąłby w ziemskiej atmosferze, ale nie w cienkiej atmosferze Marsa, która ma zaledwie 1% gęstości jak nasza planeta. Uderzenie, w regionie zwanym Amazonis Planitia, spowodowało powstanie krateru o średnicy około 492 stóp (150 metrów) i głębokości 70 stóp (21 metrów). Niektóre z wyrzuconych przez uderzenie odłamków przeleciały aż 23 mile (37 kilometrów) dalej.

Dzięki zdjęciom i danym sejsmicznym dokumentującym to wydarzenie, uważa się, że jest to jeden z największych kraterów, jakie kiedykolwiek powstały w jakimkolwiek miejscu w Układzie Słonecznym. Wiele większych kraterów istnieje na Czerwonej Planecie, ale są one znacznie starsze i poprzedzają jakąkolwiek misję na Marsa.

„To bezprecedensowe, aby znaleźć świeży impakt tej wielkości” – powiedziała Ingrid Daubar z Brown University, która przewodzi grupie roboczej InSight’s Impact Science. „To ekscytujący moment w historii geologicznej, a my byliśmy jego świadkami”.

InSight widział, jak jego moc drastycznie spada w ostatnich miesiącach z powodu pyłu osiadającego na jego panelach słonecznych. Obecnie oczekuje się, że statek kosmiczny wyłączy się w ciągu najbliższych sześciu tygodni, doprowadzając do zakończenia nauki misji.

InSight bada skorupę, płaszcz i jądro planety. Fale sejsmiczne są kluczowe dla misji i ujawniły rozmiar, głębokość i skład wewnętrznych warstw Marsa. Od czasu wylądowania w listopadzie 2018 roku, InSight wykrył 1 318 trzęsień marsjańskich, w tym kilka spowodowanych przez mniejsze uderzenia meteoroidów.

Ale trzęsienie będące wynikiem uderzenia z grudnia ubiegłego roku było pierwszym zaobserwowanym, które miało fale powierzchniowe — rodzaj fali sejsmicznej, która faluje wzdłuż górnej części skorupy planety. Drugi z dwóch artykułów Science związanych z dużym uderzeniem opisuje, jak naukowcy wykorzystują te fale do badania struktury skorupy Marsa.

Łowcy kraterów

Pod koniec 2021 roku naukowcy z InSight poinformowali resztę zespołu, że 24 grudnia wykryli poważne trzęsienie ziemi na Marsie. Krater został po raz pierwszy zauważony 11 lutego 2022 roku przez naukowców pracujących w Malin Space Science Systems (MSSS), która zbudowała i obsługuje dwie kamery na pokładzie MRO. Kamera Kontekstowa (CTX) dostarcza czarno-białe obrazy o średniej rozdzielczości, podczas gdy Mars Color Imager (MARCI) tworzy codzienne mapy całej planety, pozwalając naukowcom śledzić wielkoskalowe zmiany pogodowe, takie jak ostatnia regionalna burza pyłowa, która jeszcze bardziej zmniejszyła moc słoneczną InSighta.

Strefa uderzenia była widoczna w danych MARCI, które pozwoliły zespołowi ustalić 24-godzinny okres, w którym nastąpiło uderzenie. Obserwacje te skorelowane z epicentrum sejsmicznym, ostatecznie wykazały, że uderzenie meteoroidu spowodowało duże trzęsienie ziemi z 24 grudnia.

„Obraz uderzenia był niepodobny do żadnego, jaki widziałem wcześniej, z masywnym kraterem, odsłoniętym lodem i dramatyczną strefą wybuchu zachowaną w marsjańskim pyle” – powiedziała Liliya Posiolova, która kieruje Orbitalną Grupą Naukową i Operacyjną w MSSS. „Nie mogłam sobie wyobrazić, jak to musiało być, gdy byłam świadkiem uderzenia, wybuchu atmosferycznego i odłamków wyrzuconych mile w dół”.

Ustalenie tempa, w jakim kratery pojawiają się na Marsie, jest krytyczne dla doprecyzowania geologicznej linii czasu planety. Na starszych powierzchniach, takich jak te na Marsie i naszym Księżycu, jest więcej kraterów niż na Ziemi; na naszej planecie procesy erozji i tektoniki płyt wymazują starsze cechy z powierzchni.

Nowe kratery odsłaniają również materiały znajdujące się pod powierzchnią. W tym przypadku, duże kawałki lodu rozrzucone przez uderzenie zostały obejrzane przez kolorową kamerę MRO High-Resolution Imaging Science Experiment (HiRISE).

Lód podpowierzchniowy będzie istotnym zasobem dla astronautów, którzy mogą go wykorzystać do różnych potrzeb, w tym wody pitnej, rolnictwa i paliwa rakietowego. Zakopany lód nigdy nie został zauważony tak blisko marsjańskiego równika, który jako najcieplejsza część Marsa jest atrakcyjnym miejscem dla astronautów.

Więcej o misjach

JPL zarządza InSight i Mars Reconnaissance Orbiter dla NASA’s Science Mission Directorate. InSight jest częścią Programu Discovery NASA, zarządzanego przez Centrum Lotów Kosmicznych Marshalla w Huntsville, Alabama. Lockheed Martin Space w Denver zbudował Mars Reconnaissance Orbiter, statek kosmiczny InSight (w tym jego fazę przelotową i lądownik) oraz wspiera operacje statków kosmicznych dla obu misji.

Malin Space Science Systems w San Diego zbudował i obsługuje Context Camera oraz kamerę MARCI. Uniwersytet Arizony zbudował i obsługuje kamerę HiRISE.

Szereg partnerów europejskich, w tym francuskie Centre National d’Études Spatiales (CNES) i Niemieckie Centrum Lotnicze (DLR), wspierają misję InSight. CNES dostarczyło NASA instrument SEIS (Seismic Experiment for Interior Structure), którego głównym badaczem jest IPGP (Institut de Physique du Globe de Paris). Znaczący wkład w SEIS pochodzi z IPGP; Instytutu Maxa Plancka do Badań Układu Słonecznego (MPS) w Niemczech; Szwajcarskiego Federalnego Instytutu Technologii (ETH Zurich) w Szwajcarii; Imperial College London i Oxford University w Wielkiej Brytanii; oraz JPL. DLR dostarczył instrument Heat Flow and Physical Properties Package (HP3), przy znaczącym wkładzie Centrum Badań Kosmicznych (CBK) Polskiej Akademii Nauk i Astroniki w Polsce. Hiszpańskie Centro de Astrobiología (CAB) dostarczyło czujniki temperatury i wiatru, a Włoska Agencja Kosmiczna (ASI) pasywny retroreflektor laserowy.

Źródło: NASA/Jet Propulsion Laboratory

0 0 votes
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Dodaj komentarzx